Wydrukuj tę stronę

Adam Zagajewski nagrodzony Nagrodą Jeana Amery'ego




Adam Zagajewski został nagrodzony w Niemczech Nagrodą Jeana Amery'ego, przyznawaną za osiągnięcia w dziedzinie europejskiej eseistyki.

 

W sposób światły, ale nigdy nie wywyższając się, zrozumiały, lecz nie powierzchowny, opisowy i ironiczny bez popadania w cynizm zabiera nas na wycieczki poprzez europejską kulturę przeszłości i współczesności, z których czytelnicy powracają odmienieni: wzbogaceni i bardziej wrażliwi na trudne relacje – ocenili jurorzy.

 

Poeta odbierze nagrodę 2 marca w Berlinie. Jest 11 laureatem tej nagrody, przyznawanej od 1982 roku.

 

Z tej okazji Przypominamy wiersz „Z nienapisanej teorii snów” Zbigniewa Herberta, dedykowany Pamięci Jeana Améry. Wiersz nie został zamieszczony w żadnym z tomików wykonanych przez poetę własnoręcznie. Został odczytany przez Ryszarda Krynickiego z rękopisów Zbigniewa Herberta, a jego publikacja nastąpiła w 2011 roku przez Wydawnictwo a5 w tomie „Utwory rozproszone (Rekonesans)”.

 

I

 

Oprawcy śpią spokojnie sny mają różowe
poczciwi ludobójcy którym już wybaczyła
krótka ludzka pamięć - obcy i plemieńcy
łagodny wiatr obraca kartki rodzinnych albumów
okna domu otwarte na sierpień cień jabłoni w kwiatach
pod którą się zgromadził zacny ród
bryczka dziadka wyprawa do kościoła
pierwsza komunia pierwszy uścisk matki
ognisko na polanie i niebo gwiaździste
bez znaków i tajemnic bez apokalipsy
więc śpią spokojnie sny mają pożywne
pełne jadła napojów tłustych ciał kobiecych
z którymi gry miłosne w gąszczach zagajników
a nad tym wszystkim płynie głos niezapomniany
głos czysty jak źródło niewinny jak echo
o chłopcu który spotkał różę na łące pośród wrzosów
dzwon pamięci nie budzi widm ani koszmarów
dzwon pamięci powtarza wielkie odpuszczenie
budzą się wcześnie rano pełni woli mocy
starannie golą kupieckie policzki
resztę włosów układają jak wieniec laurowy
pod wodą zapomnienia która zmywa wszystko
namydlają swe ciało mydłem marki Macbeth

 

II

 

Dlaczego sen - schronienie wszystkich ludzi
odmawia swojej łaski ofiarom przemocy
dlaczego w nocy krwawią wśród czystej pościeli
i wchodzą w swoje łóżka jak do sali tortur
jak do celi śmierci jak w cień szubienicy
przecież i oni mieli matkę i widzieli
las polanę niebo jabłoń w kwiatach różę
kto wygnał to wszystko z zakamarków duszy
oni także przeżyli chwile szczęścia więc dlaczego
ich wycie budzi w nocy niewinnych domowników
i zrywają się raz jeszcze do szalonej ucieczki
tłukąc głową o ścianę a potem już nie śpią
wpatrzeni tępo w zegar który niczego nie zmieni
dzwon pamięci powtarza wielkie przerażenie
dzwon pamięci bije niezmiennie na trwogę
zaiste ciężko wyznać oprawcy odnieśli zwycięstwo
ofiary na całą wieczność życia są już pokonane
więc muszą sami ułożyć się z tą karą bez winy
z blizną wstydu odciskiem palców na policzku
podłą wolą przeżycia pokusą wybaczenia
a opowieść o piekle budzi już słuszny niesmak
nie ma już teraz miejsca gdzie by zanieść skargę
niepojęte wyroki feruje trybunał snów