Wydrukuj tę stronę

Ryszard Krynicki – laureat Nagrody im. Zbigniewa Herberta 2015




Fundacja im. Zbigniewa Herberta ogłosiła laureata Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta 2015. Uhonorowano nią Ryszarda Krynickiego – wybitnego polskiego poetę, tłumacza wierszy m.in. Paula Celana, współtwórcę Wydawnictwa a5.

 

 

Wiadomość, że zostałem laureatem Nagrody Zbigniewa Herberta, i to po tak świetnych poetach jak William Stanley Merwin oraz Charles Simic – niezmiernie mnie zaskoczyła. Nadal trudno mi w to uwierzyć, nie czuję się godny, ale jestem bardzo wzruszony, i bardzo szczęśliwy – powiedział Ryszard Krynicki na wieść o otrzymaniu Nagrody. W dniu tak radosnym wspominam inny szczęśliwy dzień w swoim życiu, kiedy niemal równe 40 lat temu, w lutym 1975 r. w Poznaniu, w czasie trwającego w tym mieście oficjalnego Zjazdu ZLP, w mieszkaniu moich przyjaciół Anny i Stanisława Barańczaków, z rąk Zbigniewa Herberta otrzymałem – równie niespodziewanie – niezależną Nagrodę Poetów, ufundowaną przez kilkanaścioro polskich poetów z inicjatywy Zbigniewa Herberta i Antoniego Słonimskiego. Traktowałem wtedy to wielkie wyróżnienie przede wszystkim jako gest solidarności z twórcą skazanym przez władze na milczenie. Dziękuję znakomitym poetom z jury Nagrody Zbigniewa Herberta, dziękuję Fundacji Jego Imienia, dziękuję losowi za ten jeszcze jeden niespodziewany dar – bo przecież wielką nagrodą było dla mnie przede wszystkim to, iż dane mi było w swoim życiu spotkać Zbigniewa Herberta.

 

Urodzony w 1943 r. Ryszard Krynicki, debiutował w 1968 r. zbiorem o charakterystycznym tytule „Pęd pogoni, pęd ucieczki”. Poetycka dykcja poety zmieniała się przez dziesięciolecia. Ewoluowała od gwałtowności i niepokoju po medytacyjne skupienie i ascetyczność. U podstawy przemian leży osobowość pisarza, jego duchowa żarliwość, odrębność, sprawiająca, że – w poszukiwaniu prawdy słów i z przekonaniem o konieczności oddania ich na służbę dobra – wielokrotnie wybierał poetyckie milczenie. Ciszę. Ryszard Krynicki wydał ponad 15 tomów poezji. W ostatnich latach opublikował między innymi zbiór wierszy „Kamień, szron”, wybory „Wiersze wybrane” i „Przekreślony początek” oraz „Haiku. Haiku mistrzów”.

 

Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Zbigniewa Herberta to wyróżnienie na polu literatury światowej – przede wszystkim w dziedzinie poezji. Przyznawana jest od 2013 r. za wybitne dokonania artystyczne i intelektualne, nawiązujące do idei, które przyświecały twórczości Zbigniewa Herberta – autora „Pana Cogito”, „Raportu z oblężonego Miasta” czy tomu esejów „Barbarzyńca w ogrodzie”.

 

Tegorocznego laureata Nagrody wskazało siedmioosobowe, międzynarodowe jury, w skład którego weszli poeci, eseiści, tłumacze i wydawcy: Lidija Dimkovska (Macedonia/Słowenia), Edward Hirsch (USA), Michael Krüger (Niemcy), Jarosław Mikołajewski (Polska), Mercedes Monmany (Hiszpania), Agneta Pleijel (Szwecja) oraz Tomas Venclova (Litwa/USA).

 

Jarosław Mikołajewski, poeta i tłumacz, uzasadniał: Międzynarodowe jury wskazało Ryszarda Krynickiego jako zwycięzcę III edycji Nagrody im. Zbigniewa Herberta w uznaniu najwyższej ambicji słowa, uczciwości w dociekaniu prawdy i źródeł braterstwa stworzeń. W szacunku dla długiej poetyckiej drogi, która od językowego eksperymentu i wyczulenia na społeczne problemy poprowadziła go do przejmującej empatii wobec wszystkiego, co istnieje, od obrazowego poematu do małomównego wiersza, w którym poeta skrywa się za tym, co jest większe od niego.

 

Edward Hirsch, amerykański poeta, tegoroczny Przewodniczący jury, dodał: Krynicki odpowiedział na przesłanie Zbigniewa Herberta, tworząc poezję na najwyższym poziomie powagi, dążącą do kondensacji i ascezy. Nie stroniąc od wyraźnego zaangażowania, oparła się ona temu, co Herbert nazwał »bełkotem z trybuny«, »czarną pianą gazet«, zmierzając – zgoła przeciwnie – do języka nieledwie sakralnego. Zwłaszcza we wczesnym etapie swojej twórczości jest przy tym Krynicki tzw. poetą lingwistycznym, którego wyrafinowany język stawia opór ideologicznej »nowomowie«, oficjalnym frazom i uczuciom, zadekretowanym przez komunistyczne władze.

 

Werdykt Jury komentowała także Katarzyna Herbert, wdowa po Poecie: Jestem całkowicie pewna, że sam Herbert byłby szczęśliwy, dowiadując się, że to Ryszard Krynicki został laureatem nagrody jego imienia. Od chwili, gdy poznali się osobiście, a było to ponad 40 lat temu, mój mąż cenił twórczość Ryszarda i jego postawę obywatelską, moralną, a zarazem miał do niego stosunek nieledwie ojcowski – z powodu duchowego podobieństwa połączyła ich głęboka przyjaźń. Nie przypadkiem jeden z jego wierszy jest listem, adresowanym do Krynickiego. Ja sama niezmiernie szanuję poetycką konsekwencję Ryszarda, bardzo też jestem wdzięczna za to, że wiersze Zbigniewa Herberta znalazły przystań, opiekę najlepszą z możliwych w Wydawnictwie a5, zbudowanym przez Krystynę i Ryszarda Krynickich.

 

Można powiedzieć, że ta nagroda jest dopełnieniem czy zwieńczeniem długiej drogi, jaką przebyli wspólnie Zbigniew Herbert i Ryszard Krynicki. Na samym jej początku, u progu lat 70. jest krytyka, jakiej twórczość Herberta poddali wstępujący wtedy do życia literackiego poeci pokolenia zwanego Nową Falą. Bardzo szybko jednak Herbert staje się dla Krynickiego kimś osobiście fundamentalnie ważnym, mistrzem, wzorem tyleż poetyckim, co moralnym, czego liczne ślady odnaleźć można łatwo w jego twórczości, choćby wskazując wiersze wprost przywołujące »Mistrza, / Pana Cogito, / Księcia Poetów«. Przypomnijmy wreszcie trud, jaki Krynicki – edytor włożył w odcyfrowywanie rękopisów Herberta, dzięki czemu mógł powstać jego tom »Wierszy rozproszonych« – mówił Andrzej Franaszek, krytyk, sekretarz jury Nagrody.

 

Wiadomość o tym, kto jest kolejnym laureatem Nagrody im. Zbigniewa Herberta sprawiła mi wielką radość. Cieszę się, że jurorzy postanowili w tym roku uhonorować twórcę z naszego kraju, niejako przypominając, że dzięki takim pisarzom jak Miłosz, Herbert, Różewicz czy Wisława Szymborska – polska poezja znalazła się w samym centrum współczesnej literatury światowej. Także twórczość ich następców jest dziś obecna w świecie, co wiem doskonale także dlatego, że Instytut Książki wspiera przekłady polskiej literatury. Ale wybór Ryszarda Krynickiego ma dla mnie również znaczenie osobiste: znam go, szanuję i podziwiam od naprawdę wielu już lat. Myślę, że jego wielokrotnie ponawiane wyznanie wiary w siłę prawdy i dobra powinno być dla nas wszystkich życiowym drogowskazem i zobowiązaniem – podsumował dobitnie Grzegorz Gauden, dyrektor Instytutu Książki.

 

Uroczystość wręczenia Nagrody laureatowi odbędzie się 12 maja 2015 r. w Teatrze Polskim w Warszawie. Nagrodę ufundowaną przez PKN ORLEN – Sponsora Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. Zbigniewa Herberta – stanowi statuetka oraz czek na 50 tysięcy dolarów amerykańskich.

 

Projekt Nagrody im. Zbigniewa Herberta otrzymał dofinansowanie ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Partnerami Fundacji im. Zbigniewa Herberta są: Biblioteka Narodowa, Instytut Adama Mickiewicza oraz Teatr Polski im. Arnolda Szyfmana w Warszawie.

 

Pliki do pobrania

 

Informacja prasowa (9.03.2015 r.): PDF

Sylwetka Laureata: PDF

Wybór wierszy Ryszarda Krynickiego: PDF